De bekende citatie-indexen die samen Web of Science uitmaken nemen tijdschriften in andere talen dan het Engels te weinig serieus. Dat is een vrijwel onbetwiste vaststelling. Vooral de geesteswetenschappen hebben er last van, plus delen van de gammawetenschappen. Daarom heeft de European Science Foundation (ESF) een paar jaar geleden het initiatief genomen tot de opstelling van lijsten met wetenschappelijke tijdschriften die “top-quality European Humanities research (…) in,  potentially, all European languages” publiceren. Die moeten uiteindelijk leiden tot een European Reference Index for the Humanities (ERIH).

De ESF heeft voor 15 disciplines groepen van deskundigen aan het werk gezet om lijsten te maken met tijdschriften die van belang zijn als publicatiekanalen voor de Europese beoefening van de geesteswetenschappen. In de loop van 2007 en 2008 zijn de zogeheten initial lists beschikbaar gekomen; voor eind 2009 zijn revised lists aangekondigd.
De initial lists zijn als pdf-files gepubliceerd, wat het wat lastig maakt om hun inhoud en dekking naar land en taal van publicatie in kaart te brengen. Daarom heb ik ze omgezet en samengevoegd in een grote spreadsheettabel, waarin je simpel kunt filteren op de verschillende gegevens.

Enkele kanttekeningen bij de lijsten

• De ERIH-afbakening van humanities zal met name de psychologen verrassen, want Psychology is met 620 tijdschriften vertegenwoordigd. Ook Evolutionary Anthropology is erbij, met weliswaar maar 37 tijdschriften, maar daaronder nogal wat geheide bètatitels als Yearbook of Physical Anthropology.
• Om in een ERIH-lijst te worden opgenomen moet een tijdschrift als een good scientific journal kunnen worden aangemerkt en voldoen aan minimumeisen, met name an objective (peer) review policy.
  Dit betekent eigenlijk ook: opname in een ERIH-lijst is al een kwaliteitsindicator op zich, net als opname in Web of Science dat is -ongeacht de impact factor of een andere differentiatie binnen de lijsten.
• Elk tijdschrift krijgt binnen de discipline een ’score’ A, B, of C, waarbij
  • A: high-ranking international publications with a very strong reputation among researchers of the field in different countries, regularly cited all over the world.
  • B: standard international publications with a good reputation among researchers of the field in different countries.
  • C: research journals with an important local / regional significance in Europe, occasionally cited outside the publishing country though their main target group is the domestic academic community.
• De ‘C’-tijdschriften zijn nadrukkelijk niet bedoeld als some kind of residual category.
• Een tijdschrift kan in meer dan een discipline meetellen, en daarbij verschillende scores A, B of C hebben.
  Zo staat het tijdschrift De Zeventiende Eeuw. Cultuur in de Nederlanden in interdisciplinair perspectief in de lijsten voor ‘literature, ‘art’ en ‘history’, in resp. categorie A, C en C.
• Ook Nederlandstalige tijdschriften kunnen dus een ‘A’ hebben. Een tiental haalt die status, vooral in ‘literature’ (enig knutselen met de filters in de spreadsheettabel laat zien welke).
• De 15 lijsten bevatten samen 5444 tijdschriften, waarvan er 360 meetellen in 2 disciplines, 33 in 3 disciplines en 5 in 4 disciplines -in totaal gaat het om 5885 ‘voorkomens’.
• Er zitten jammer genoeg slordigheidjes in de lijsten, vooral in de scoring op publicatietaal. Bij nogal wat in Nederland gepubliceerde Engelstalige tijdschriften wordt toch ‘language = Dutch’ aangegeven. Dat moet toch eenvoudig na te lopen te zijn.

In een later stadium wil de ESF ook the more challenging task of including monographs oppakken. Of men uiteindelijk wil komen tot iets als een Europese citatie-index, of een Europese tegenhanger van de Arts & Humanities Citation Index (onderdeel van ISI’s Web of Science) -met eigen impactfactoren en dergelijke- is niet helemaal duidelijk. In de heldere FAQ bij de ERIH wordt daarover een slag om de arm gehouden en ten aanzien van impactfactoren gerefereerd aan strong methodological criticism about such a mechanistic approach.
We zullen zien of het met de ERIH lukt om voor de geesteswetenschappen de broodnodige nuance te brengen in het onvermijdelijke meten=weten van publicatieprestaties. En wie weet voor andere wetenschapsgebieden ook.